بالینی · علوم اعصاب · واقعیت مجازی

نرم‌افزار بالینی با کنترل در دست درمانگر

در بسیاری از مراکز درمانی پیشرفت بیمار هنوز با مشاهده سنجیده می‌شود و داده‌ی هر بیمار در چند نرم‌افزار و فایل اکسل پراکنده است. همراه درمانگران و پژوهشگران ابزارهایی طراحی و اجرا می‌کنم که جلسه را پیش می‌برند، از هر جلسه داده‌ی قابل اندازه‌گیری ثبت می‌کنند و تصمیم بالینی را در اختیار درمانگر می‌گذارند.

مسئله

چالش‌های روزانه‌ی مراکز درمانی

درمانگر در کار بالینی خود متخصص است. آنچه زمانش را می‌گیرد پراکندگی داده و ابزارهایی است که برای محیط درمان طراحی نشده‌اند.

داده‌ی یک بیمار در چند جا پراکنده است

درمانگری که می‌خواهد وضعیت یک بیمار را ببیند، گزارش qEEG را از Neuroguide برمی‌دارد، نتیجه‌ی CANTAB یا Raven را از نرم‌افزار دیگری می‌آورد و نام بیمار را در فایل اکسل پیدا می‌کند. این‌ها به هم وصل نیستند.

هر آزمون منطق گزارش خود را دارد، پس مقایسه‌ی دو مراجعه به کپی کردن عدد خلاصه نمی‌شود و به دانش تفسیر هر آزمون نیاز دارد. برای دیدن پیشرفت بیمار در چند ماه، درمانگر باید این اطلاعات را خود کنار هم بگذارد.

اگر پژوهشی هم در مرکز جریان داشته باشد، همین داده باید بار دیگر به‌صورت دستی پالایش و یک‌دست شود.

نقشه‌های مغزی، دفترچه‌ی آزمون، فایل اکسل و پوشه روی میز
شکل ۱ داده‌های یک بیمار که به هم وصل نیستند

تکرار تمرین و کاهش انگیزه‌ی بیمار

تمرین توان‌بخشی تکراری است و انگیزه‌ی بیمار به‌سرعت کاهش می‌یابد. درمانگر هم نمی‌تواند چند بیمار را هم‌زمان با تمرینی جذاب هدایت کند.

در پایان جلسه داده‌ی دقیقی برای ارائه به بیمار و خانواده‌اش وجود ندارد و پیشرفت معمولاً با مشاهده سنجیده می‌شود.

درمانگر واکنش بدن را نمی‌بیند

واقعیت مجازی بخشی از این مشکل را حل می‌کند و مشکل تازه‌ای هم می‌آورد، چون درمانگر می‌بیند بیمار چه چیزی را تماشا می‌کند ولی نمی‌بیند بدنش به آن چه واکنشی نشان می‌دهد.

در جلسه‌ای که با ویدیوی درمانی جلو می‌رود همین واکنش اهمیت دارد، چون درمانگر از روی آن تصمیم می‌گیرد جلسه را ادامه بدهد یا آرام‌تر کند.

روش کار

شیوه‌ی اداره‌ی جلسه

کار از خود جلسه‌ی درمان آغاز می‌شود. روند واقعی جلسه و تصمیم‌هایی را که باید در اختیار درمانگر بماند بررسی می‌کنم، چون نرم‌افزاری که این‌ها را نشناسد در مرکز درمانی کنار گذاشته می‌شود.

SyneuraX

یک ایستگاه برای همه‌ی هدست‌ها

در SyneuraX بیمار با هدست مستقل Meta Quest تمرین می‌کند و درمانگر همه‌ی هدست‌ها را از یک ایستگاه ویندوزی مدیریت می‌کند. تصویر داخل هر هدست را زنده می‌بیند، جلسه را همان لحظه تنظیم می‌کند و در پایان گزارشی دریافت می‌کند که برای بیمار و خانواده‌اش هم قابل فهم است.

هر جلسه یک مرحله‌ی آماده‌سازی دارد که ثبت نمی‌شود و یک مرحله‌ی تمرین که ثبت می‌شود، تا مرحله‌ی آماده‌سازی بیمار با داده‌ی اصلی ترکیب نشود. هر بیمار هم از همان سطحی ادامه می‌دهد که جلسه‌ی قبل به آن رسیده است.

همه‌ی این‌ها روی شبکه‌ی داخلی مرکز درمانی و بدون سرویس ابری کار می‌کند، پس داده‌ی بیمار از مجموعه خارج نمی‌شود. متن داخل هدست هم به زبان خود بیمار است و از پرونده‌اش خوانده می‌شود.

  • ۱۳ تمرینبالینی منتشرشده
  • ۷ تمرینساخته‌شده و در انتظار انتشار
  • ۳٬۵۰۱ آزمون خودکارپیش از انتشار با موفقیت اجرا شد
درمانگری پشت یک رایانه و سه بیمار با هدست واقعیت مجازی
شکل ۲ طرح مفهومی از جلسه‌ای که درمانگر همه‌ی هدست‌ها را از یک ایستگاه مدیریت می‌کند

تمرین‌ها روی آزمون‌های شناخته‌شده بنا شده‌اند

هر تمرین بر پایه‌ی یک پارادایم شناخته‌شده‌ی عصب‌روان‌شناسی ساخته شده تا عددهایش معنی بالینی داشته باشند، مثل Corsi، WCST، برج لندن، Go/No-Go و Trail Making.

کارکنان بالینی می‌توانند بدون کد نوشتن مجموعه‌ی سطح‌های تازه بسازند و هدف‌ها و محدودیت زمانی هر سطح را تعیین کنند.

تصمیم با درمانگر می‌ماند

نرم‌افزار دقت درمانگر را بیشتر می‌کند و جای او را نمی‌گیرد. تجویز، تمرین، اندازه‌گیری، گزارش و تنظیم جلسه‌ی بعد همه در یک سامانه و در اختیار خود اوست.

گزارش‌ها به شکل HTML، PDF و Excel بیرون می‌آیند و پشتیبان‌گیری و نگهداری داده هم در همان ایستگاه انجام می‌شود.

نمونه‌ی پروژه

دو پروژه‌ی مرتبط

این دو پروژه بخش‌هایی از همین مسئله را حل می‌کنند، از پایش واکنش بدن بیمار تا یکپارچه‌سازی ارزیابی‌ها.

BioVR · 2025

ضربان قلب کنار جلسه‌ی واقعیت مجازی

برای پایش واکنش بدن، BioVR را طراحی کرده‌ام. اپلیکیشنی روی ساعت Galaxy ضربان قلب، فاصله‌ی بین ضربان‌ها، HRV و سیگنال خام PPG را زنده به کنسول درمانگر می‌فرستد و همان کنسول ویدیوی درمانی ۳۶۰ درجه را روی هدست Quest کنترل می‌کند.

HRV روی خود ساعت و روی پنجره‌ای تا ۱۲۰ ضربان حساب می‌شود، پس ترافیک شبکه کم می‌ماند و عدد بین جلسه‌ها یک‌دست است. داده‌ی خام هم برای تحلیل بعدی به کنسول می‌رسد. این یک نمونه‌ی اولیه‌ی پژوهشی است که پایه‌ی شاخه‌ی زیست‌داده‌ی SyneuraX شده است.

خط ضربان از ساعت روی مچ بیمار تا کنسول درمانگر
شکل ۳ طرح مفهومی از رسیدن سیگنال قلب از ساعت به کنسول درمانگر

Neuroguide · CANTAB · COGBAT · Raven · WISC · Vienna

qEEG و آزمون‌های شناختی در یک پرونده

پلتفرمی طراحی کرده‌ام که خروجی qEEG نرم‌افزار Neuroguide را به پرونده‌ی کامل بیمار تبدیل می‌کند و آزمون‌های CANTAB، COGBAT، Raven، WISC و Vienna را زیر یک سقف می‌آورد.

سوابق بیمار، تنظیمات چند پروتکل، دسترسی جدا برای هر نقش و گزارش‌های brain-health و radar در یک رابط دوزبانه کنار هم هستند و ثبت عملیات و مدیریت گزارش هم برای کار روزانه‌ی مراکز درمانی در آن پیش‌بینی شده است.

نقشه‌های مغزی، الگوهای آزمون و نمودارها که در یک پوشه جمع شده‌اند
شکل ۴ طرح مفهومی از جمع شدن گزارش‌ها و آزمون‌ها در یک پرونده

علوم اعصاب محاسباتی یکی از مسیرهای پژوهشی من است و یکی از درخواست‌های WIPO PCT من (WO 2022/130006) هم درباره‌ی پیش‌آگهی، تشخیص زودهنگام و انتخاب بهترین درمان با ترکیب داده و یادگیری ماشین است.

پروژه‌های مرتبط

  1. SyneuraX

    سامانه‌ی توان‌بخشی مغز و بدن در واقعیت مجازی، با هدایت زنده‌ی درمانگر.

    تمرین‌های توان‌بخشی تکراری‌اند، انگیزه‌ی بیمار به‌سرعت کاهش می‌یابد و پیشرفت اغلب با مشاهده سنجیده می‌شود. مراکز درمانی راه عملی نداشتند که چند بیمار را هم‌زمان با تمرینی جذاب و قابل اندازه‌گیری هدایت کنند و کنترل جلسه هم در اختیار درمانگر بماند. SyneuraX به درمانگر یک ایستگاه می‌دهد که با آن جلسه‌ی واقعیت مجازی را روی چند هدست هم‌زمان تجویز، اجرا، تماشا و تنظیم می‌کند، و هر جلسه را به داده‌ی تمیز و عینی و گزارشی تبدیل می‌کند که بیمار و خانواده‌اش هم می‌فهمند.

    جزئیات پروژه ←
  2. پردازشگر بالینی Neuroguide

    پلتفرم qEEG و ارزیابی شناختی برای علوم اعصاب بالینی.

    مراکز درمانی با گزارش qEEG نرم‌افزار Neuroguide، آزمون‌های شناختی جداگانه (CANTAB، COGBAT، Raven، WISC و Vienna) و فهرست‌های اکسلی بیماران کار می‌کنند و هیچ فرایند دوزبانه‌ی یکپارچه‌ای این‌ها را به هم وصل نمی‌کند. این پلتفرم همین پیوند را برقرار می‌کند.

    جزئیات پروژه ←
  3. BioVR

    جلسه‌ی واقعیت مجازی با داده‌ی زنده‌ی قلب از ساعت Galaxy.

    درمانگر در جلسه‌ی واقعیت مجازی می‌بیند بیمار چه چیزی تماشا می‌کند، اما واکنش بدن او را نمی‌بیند. BioVR سیگنال‌های قلبی بیمار را کنار جلسه گذاشت، طوری که ضربان، تغییرپذیری فاصله‌ی ضربان‌ها و موج خام نبض هم‌زمان با کنترل ویدیویی که بیمار تماشا می‌کند، زنده به کنسول درمانگر می‌رسد.

    جزئیات پروژه ←

پرسش‌های متداول

این نرم‌افزارها تجهیزات پزشکی مجوزدار هستند؟

نه. این‌ها ابزار اداره‌ی جلسه، جمع‌آوری داده و پژوهش هستند و تصمیم بالینی با درمانگر می‌ماند. اگر محصول شما مجوز پزشکی لازم دارد، از اول درباره‌اش حرف می‌زنیم تا معماری و مستندات با آن جور دربیاید.

داده‌ی بیماران کجا می‌ماند؟

روی زیرساختی که خودتان تعیین می‌کنید، که معمولاً شبکه‌ی داخلی مرکز درمانی است. داده‌ای را که بیمار را مشخص می‌کند از داده‌ی پژوهشی جدا نگه می‌داریم.

با هدست و ساعت معمولی کار می‌کند؟

بله. SyneuraX روی هدست مستقل Meta Quest اجرا می‌شود و BioVR ضربان قلب را از ساعت Galaxy می‌خواند و به تجهیزات آزمایشگاهی نیازی ندارد.

همکاری چگونه آغاز می‌شود؟

شرح فنی کوتاهی می‌فرستید و پاسخ کتبی می‌دهم که آیا می‌توانم کمک کنم. در صورت امکان، همکاری با یک پایلوت از ۱۶۲ میلیون تومان آغاز می‌شود.

پروژه‌ی بالینی یا پژوهشی دارید؟

همکاری با یک پایلوت از ۱۶۲ میلیون تومان آغاز می‌شود. روش فعلی اداره‌ی جلسه‌ها، داده‌های گردآوری‌شده و چالش اصلی را بنویسید تا محدوده و قیمت نهایی را کتبی اعلام کنم.